‘Beestjes houden grote schoonmaak’

Paul (44 jaar)
Bij Dow sinds: 1988
Begonnen als: mijningenieur op een tijdelijk contract; hij moest in negen maanden tijd de bodemproblematiek van de vestiging in Terneuzen oplossen.
Is nu: Remediation Leader (bodemsaneringsmanager)
Verantwoordelijk voor: alle bodemsaneringsprojecten bij Dow in Europa, het Midden Oosten, Afrika, Azië, Australië en Nieuw Zeeland
In 2005: ging de Provincie Zeeland akkoord met de uitvoering van het door ons voorgestelde saneringsplan

“Beestjes werken gratis,” zegt Paul. “En uit onderzoek is gebleken dat die beestjes zorgen voor de natuurlijke afbraak van koolwaterstoffen en zelfs, zoals we onlangs hebben ontdekt, van benzeen. Gewoon, door die stoffen op te eten.”
Van die beestjes, ofwel bacteriën, willen Paul en zijn medewerkers zoveel mogelijk gebruik maken om de bodemvervuiling op het Dow-terrein op te ruimen. Die verontreiniging zit grotendeels al in de bodem sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw, toen de regels minder streng waren. Paul: “Die verontreiniging levert geen gevaar op; hij zit diep in de grond en niemand heeft er contact mee. Toch is het natuurlijk beter als de zaak weer schoon wordt. We zochten dus naar een manier om dat te doen, waarbij de kosten te overzien bleven, het gewone productieproces kon doorgaan en het milieu niet extra werd belast.

‘Snelheid’ van grondwater

In 2000 hebben we een saneringsplan ingediend dat door de provincie goedgekeurd werd. De provincie besloot ook dat we drie jaar de tijd kregen om te onderzoeken of dat plan haalbaar was. In die drie jaar hebben we met onze consultant, de firma Tauw, allerlei studies verricht. Zo hebben we de plekken die gesaneerd moesten worden nauwkeurig onderzocht. Daarnaast hebben we onderzocht of de stoffen die bij ons in het grondwater zijn opgelost, inderdaad door bacteriën worden afgebroken en hoe snel dat gebeurt. Ook hebben we door middel van ouderdomsstudies gekeken naar de snelheid waarmee het grondwater onder de Terneuzense vestiging zich verplaatst. Dat bleek vrij langzaam te gaan: een druppel grondwater vanaf het midden van het bedrijfsterrein doet er ongeveer 120 jaar over om aan de rand te komen. Al die studies kwamen uiteindelijk bij elkaar in een evaluatierapport dat we eind 2004 hebben ingediend. En in 2005 besliste de provincie dat we hiermee door konden gaan.”

Actief saneren

Hoe ziet het raamsaneringsplan eruit? Paul: “In grote lijnen gaat het zo: Op een groot deel van het terrein laten we de natuur haar gang gaan. Dankzij de lage stroomsnelheid van het grondwater, hebben de bacteriën daar alle tijd om de opgeloste koolwaterstoffen af te breken. Wel zorgen we dat daar omheen een bufferzone komt te liggen, die we actief gaan saneren, zodat we zeker weten dat er geen verontreinigd grondwater van de site af naar buiten stroomt, de Schelde in bijvoorbeeld. Ook hebben we enkele plekken aangewezen die zwaarder vervuild zijn dan andere en die we ook actief gaan saneren. En natuurlijk blijven we regelmatig monsters nemen om te kijken of alles volgens plan verloopt.”

Luchtinjectie

Actief saneren... afgraven dus? Paul: “Nee, ook hierbij maken we gebruik van de ‘beestjes’, alleen graven we hier een beperkt deel van de grond af en injecteren lucht in de bodem. Door die lucht zullen de bacteriën zich sneller vermeerderen en dus sneller de stoffen afbreken. Bovendien zorgt de overtollige lucht ervoor dat de stoffen in de grond vervluchtigen. Die lucht zuigen we dan weer af en reinigen we met behulp van een compostfilter. Dit alles is veel efficiënter dan de grond geheel afgraven; die grond zou met vrachtwagens moeten worden afgevoerd en opgeslagen of verbrand, waarna de stoffen weer terecht zouden komen in een koolstoffilter. Alles bij elkaar veel duurder en een grotere belasting voor het milieu.”

Overigens hebben we op de vestiging in Delfzijl vorig jaar een vergelijkbaar onderzoek afgerond en we hopen dit jaar van de provincie Groningen toestemming te krijgen om te beginnen. En in Kallo zijn we bezig de mogelijkheden te onderzoeken. Dow probeert ook op andere manieren de natuur in te zetten voor ‘schoonmaakwerkzaamheden’. Zo heeft men op een vestiging in Canada bomen geplant: die zuigen het water op uit de bodem, mét de koolwaterstoffen, en zorgen zo dat verontreiniging niet verspreidt.”

Internationaal effect

Paul heeft als Dows Remediation Leader voor de hele wereld behalve de beide Amerika’s ruime ervaring met bodemsaneringsprojecten. “Ik heb de mooiste baan van iedereen hier,” lacht hij. “Geen dag is hetzelfde; ik heb te maken met voorlichting, met juridische zaken, met wetenschap – veelzijdiger kan het bijna niet. Gemiddeld ga ik een keer per jaar naar Australië en Nieuw-Zeeland om zelf de projecten daar te bekijken. Ook ben ik zeker een keer in de maand in Italië, waar we voortdurend moeten overleggen met de overheid, en in Duitsland. Overigens is het zeker niet zo dat al die andere landen openstaan voor de biologische methode die we nu hier gaan toepassen. Maar de onderzoeksresultaten uit Terneuzen hebben wel een internationaal effect: er zijn al artikelen over geschreven in belangrijke wetenschappelijke tijdschriften. Ook heeft onze consultant ons project al een paar keer gepresenteerd op wetenschappelijke congressen. Zo hebben straks meer bedrijven én overheden er profijt van.”

< Terug